Dowód osobisty jest urzędowym dokumentem potwierdzającym tożsamość dane osobowe, a często także obywatelstwo. Jako samodzielny, urzędowy dokument nie jest spotykany we wszystkich państwach i tam jego rolę spełniają inne dokumenty urzędowe (prawo jazdy, karta ubezpieczenia społecznego itp.). W polskich dowodach osobistych starego wzoru, w formie książeczki, zamieszczone są: nazwisko, mnę/imiona, imiona rodziców i nazwisko rodowe, data i miejsce urodzenia, adres miejsca zameldowania na pobyt stały łub czasowy na ponad 2 miesiące, numer ewidencyjny PESEL (Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności). W dowodzie znajduje się także zdjęcie, rysopis (wzrost7 kolor oczu, ewentualne znaki szczególne) i podpis posiadacza, a także nazwa organu wydającego, data wydania i termin ważności dokumentu. „Książeczkowe” dowody osobiste mogą posiadać także inne wpisy (dzieci pozostające pod opieką posiadacza, jego zatrudnienie itp,). Obecnie wydawane dowody osobiste, w formie plastikowego prostokąta o wymiarach 54 x 85 mm, zawierają:
- dane osobowo-adresowe posiadacza (jego nazwisko i imię, imiona rodziców i nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia, adres zameldowania na pobyt stały; w przypadku braku zameldowania na pobyt stały posiadacza dowodu podaje się miejsce zameldowania na pobyt czasowy na ponad 2 miesiące),
- zdjęcie posiadacza, jego podpis, informacje o pici i wzroście w centymetrach,
- numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) posiadacza,
- nazwę organu wydającego dowód, datę wydania i ważności dowodu.
Każdy taki dowód oznaczony jest za pomocą trzyliterowej serii i sześciocyfrowego numeru.
Tymczasowy dowód osobisty
Dowody osobiste są wydawane na wniosek zainteresowanego przez urzędy miast lub gmin właściwe ze względu na miejsce stałego zamieszkania. Osoby, które ukończyły 18 lat, otrzymują dowód osobisty. Osoby miedzy 13. a 18. rokiem życia mogą otrzymać tymczasowy dowód osobisty. Obywatel polski po ukończeniu 18 lat ma obowiązek posiadania dowodu osobistego. Osoba posiadająca obywatelstwo polskie, która ukończyła 15 lat i pracuje lub nie pozostaje pod władzą lub opieką rodzicielską, lub nie zamieszkuje wraz z osobami taką władzę czy opiekę sprawującymi, także ma obowiązek posiadania dowodu osobistego.
Formalności niezbędne dla uzyskania dowodu osobistego
W celu otrzymania dowodu osobistego należy osobiście złożyć w swoim urzędzie gminy czy miasta wypełniony odpowiedni druk wniosku i dwa zdjęcia. W przypadku osoby urodzonej w innej gminie czy mieście – konieczny jest także odpis aktu urodzenia. Za wystawienie dowodu osobistego pobierane są opłaty. W twoim urzędzie miasta lub gminy złożony przez ciebie druk i załączane zdjęcie zostaną przetworzone w formę dokumentu elektronicznego i przesłane do centralnego biura zajmującego się wytwarzaniem dowodów osobistych. Tam zostanie wykonany twój dowód osobisty. Zostanie on przesłany do twojego urzędu miasta lub gminy, gdzie znowu po około 2 tygodniach od złożenia druku i zdjęć będziesz mógł go odebrać.
Terminy ważności
Według obowiązujących regulacji ustawowych dowód osobisty ważny jest przez 10 lat od jego wydania. Dowód osobisty wydany osobie, która nie ukończyła 18 roku życia ważny jest przez 5 lat. Osoba, która ukończyła 65 lat, może na swój wniosek może otrzymać dowód ważny bezterminowo. Dotychczas wydane dowody osobiste zachowują swoją ważność do końca 2006 r., a tymczasowe zaświadczenia tożsamości – do końca 2001 r. Dotychczas wydane ?książeczkowe” dowody osobiste sukcesywnie do 2007 r. wymieniane będą na dowody osobiste nowego wzoru, podobnie jak dzieje się to obecnie z prawami jazdy.
Utrata dowodu osobistego
Osoba, która utraciła posiadany dowód osobisty z powodu zagubienia lub kradzieży, powinna bezzwłocznie zawiadomić o tym najbliższy urząd gminy lub miasta. Urząd wyda takiej osobie zaświadczenie o utracie dowodu osobistego, ważne do momentu wydania nowego dowodu. Zaświadczenie takie w wielu przypadkach może zastąpić dowód osobisty. W razie odnalezienia zagubionego dowodu należy zawiadomić o tym urząd gminy lub miasta, w którym osoba ubiega się o nowy dowód, natomiast w przypadku odnalezienia utraconego dowodu już po wydaniu nowego należy bezzwłocznie zwrócić odnaleziony dowód do urzędu gminy lub miasta. Dowód osobisty stwierdza tożsamość jego posiadacza. Tak więc osoba posługująca się twoim dowodem osobistym może na twój rachunek dokonać wielu czynności (zarejestrować działalność gospodarczą, zrealizować czek, dokonać zakupów na kredyt czy pobrać towar dla fikcyjnej firmy na przedłużony termin płatności), za które ty możesz ponosić konsekwencje finansowe i prawne. Dlatego też dowód osobisty powinien być starannie przechowywany i chroniony, a jego utrata natychmiast zgłoszona. Jeżeli z jakichś powodów nie posiadasz dowodu osobistego, a wymagane jest od ciebie okazanie dokumentu tożsamości, alternatywnym, powszechnie akceptowanym dokumentem tożsamości jest paszport.
? Dowód osobisty należy zwrócić w przypadku utraty obywatelstwa polskiego lub zgonu posiadacza. W drugim przypadku obowiązek ten ciąży na osobach lub instytucjach zobowiązanych do zgłoszenia zgonu.
? Dowód osobisty służy do identyfikacji posiadacza w jego kontaktach z wieloma instytucjami państwowymi, samorządowymi czy bankowymi. Posiadacz ma wtedy obowiązek okazać na żądanie dowód osobisty. Dowód osobisty po identyfikacji posiadacza winien mu być zwrócony.
? Zatrzymanie dowodu osobistego może nastąpić w szczególnych, określonych prawem przypadkach.
? Jakiekolwiek wpisy i adnotacje w dowodzie osobistym mogą być czynione wyłącznie przez upoważnione instytucje.
? W niektórych przypadkach (osób zamieszkujących w pobliżu granicy) na podstawie umów międzynarodowych paszport może zostać zastąpiony przez dowód osobisty i upoważniać jego posiadacza do przekraczania granicy i przebywania w państwie ościennym.
? Uchylanie się od posiadania dowodu osobistego, zatrzymywanie cudzego dowodu osobistego, nie zwrócenie dowodu w przypadku utraty obywatelstwa czy dowodu zgłoszonego jako utracony a odnalezionego są występkiem i mogą być ukarane ograniczeniem wolności lub grzywną.
? Panny i kawalerowie mają prawo do zachowania w tajemnicy swego stanu cywilnego. Adnotacja w dowodzie osobistym nie musi brzmieć ?panna” albo ?kawaler”. Wystarczy określenie ?wolna” albo ?wolny”. Odnosi się ono również do rozwodników i wdowców. Wyrabiając dowód, warto więc wybrać dyskretną wersję adnotacji. Wtedy żaden wścibski urzędnik nie będzie się dziwił, że jeszcze nie wyszłyśmy za mąż albo już jesteśmy po rozwodzie.
Osobom zwiedzającym województwo lubelskie polecam motele i hotele Lublin w doskonałej lokalizacji i za przystępną cenę. Dowód osobisty.
Oznaczenia: prawo, urząd pracy