Rachunki bankowe są otwierane i prowadzone przez banki na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe. Przepisy prawa przewidują możliwość prowadzenia różnych rachunków:
- bieżących (z tych korzystają przedsiębiorcy),
- pomocniczych,
- lokat terminowych (wysokość oprocentowania lokat zależy zwykle od czasu, na jaki zdecydujemy się zablokować nasze środki),
- rachunków oszczędnościowych.
Rachunki oszczędnościowe (popularne ROR-y) prowadzone są przez banki tylko dla osób fizycznych – takimi rachunkami zajmiemy się dalej. Warto pamiętać, iż szczegółowe zasady otwierania i prowadzenia rachunków określa zwykle regulamin, który można otrzymać w banku. Regulamin ten trzeba dokładnie przestudiować przed podpisaniem umowy z bankiem. Rachunek oszczędnościowy umożliwia nie tylko bezpieczne przechowywanie pieniędzy, lecz również dokonywanie różnorakich dyspozycji środkami na nim zgromadzonymi. Posiadając taki rachunek, możesz dokonywać wyżej oprocentowanych lokat na rachunkach terminowych, dokonywać płatności przy użyciu czeków, dokonywać płatności bezgotówkowych za pomocą polecenia przelewu, polecić bankowi regulowanie z twojego rachunku stałych płatności, a nawet zaciągać drobne kredyty.
Aby otworzyć rachunek bankowy przede wszystkim musisz wybrać bank. Większość banków oferuje podobne usługi, jednak warunki korzystania z nich oraz pobierane przez bank prowizje mogą się różnić. Czynnikiem decydującym o wyborze banku może być jego dostępność (np. filia lub oddział w pobliżu miejsca twojego zamieszkania i niedaleko od miejsca pracy), wysokość i sposób oprocentowania rachunku (np. czy odsetki dopisywane są co rok czy co kwartał), dodatkowe usługi świadczone przez bank dla posiadaczy rachunków (np. karty płatnicze, home banking, czyli oprogramowanie umożliwiające dokonywanie operacji na rachunku z domowego komputera). Warto też zwrócić uwagę na renomę banku, bowiem Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania banków. Aby założyć rachunek oszczędnościowy, należy podpisać z bankiem umowę – formularz oraz informację o innych niezbędnych do założenia rachunku dokumentach otrzymasz w banku. Banki z reguły wymagają, by środki na rachunek oszczędnościowy wpływały regularnie, dlatego należy zadeklarować pewną kwotę, która będzie co miesiąc zasilać twój rachunek. Najwygodniej jest zresztą polecić pracodawcy wpłacanie na rachunek całych twoich zarobków i regulować większość płatności wprost z rachunku.
Czek można wystawić na kawałku papieru, jednak dużo szybsze i bezpieczniejsze jest posługiwanie się blankietem. Bank, otwierając rachunek, wydaje książeczkę czekową. Blankiet czekowy po wypełnieniu i podpisaniu przez wystawcę stanowi dla banku bezwarunkowe polecenie obciążenia twojego rachunku. Blankietów czekowych należy zatem strzec, gdyż ich zgubienie lub kradzież spowodować może znaczne straty, jeżeli wpadną w ręce oszusta. Przy użyciu czeków możesz wypłacić pieniądze z własnego rachunku (we własnym banku – bez ograniczeń, w innych bankach oraz na poczcie – w zależności od umowy, jaką z tymi podmiotami zawarł twój bank, z reguły do 500 zł), możesz też dokonać płatności, polecając bankowi wypłacić pieniądze osobie, która przedstawi czek (remitentowi). Wypełniając blankiet czekowy, należy uważać, by znalazły się na nim wszystkie informacje wymagane dla ważności czeku – z reguły dane wydrukowane na blankiecie trzeba będzie uzupełnić o:
- nazwisko remitenta (osoby, na rzecz której bank ma dokonać płatności),
- miejsce i datę wystawienia czeku (data powinna być datą bieżącą – jeżeli uzgodnisz tak z remitentem, możesz wpisać datę przyszłą, jednak przed jej nastąpieniem czek nie będzie mógł być zrealizowany),
- sumę czekową cyframi i słownie (z wyjątkiem groszy, np. Jeden tysiąc sto złotych 20/100″),
- podpis wystawcy czeku (należy podpisać się dokładnie tak, jak to uczyniliśmy na karcie wzorów podpisów przy zawieraniu umowy z bankiem o prowadzenie rachunku).
Wypełniając blankiet, należy pisać w przeznaczonych na to rubrykach, rozpoczynając od pierwszej, a wolne miejsce wypełniając linią falistą, by uniemożliwić ewentualne dopiski. Obecnie banki dla wygody klientów dążą do ujednolicenia wzoru blankietu czekowego, jednak najlepiej będzie, gdy przy odbiorze czeków poprosisz o instrukcję, jak należy je prawidłowo wypełniać. Nieprawidłowo wypełniony czek nie będzie mógł być zrealizowany.
Możesz polecić bankowi regulowanie z twojego rachunku stałych płatności (np. czynsz, spłata kredytu). Wystarczy pozostawić w banku stałe zlecenie, w którym określisz numer rachunku, na który ma być przelewana należność, kwotę należności oraz termin, w którym należność ma być przelewana. Pamiętaj jednak, że bank nie zrealizuje zlecenia, jeżeli na twoim rachunku nie będzie wystarczających środków.
Podejmując decyzję o wyborze banku w celu założenia w nim rachunku należy zwracać uwagę na szereg aspektów, wśród których najważniejsze to:
1. Renoma i pozycja banku na rynku – bank, jak każdy podmiot gospodarczy, może być zarządzany lepiej lub gorzej, a nawet może upaść; obecnie w Polsce nie ma już banków, w których wkłady gwarantowane są przez Skarb Państwa. Środki zgromadzone na rachunkach bankowych do kwoty stanowiącej równowartość 1000 ECU są jednak w 100 % gwarantowane przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny, zaś do kwoty stanowiącej równowartość 5000 ECU – w 90 %.
2. Oferta banku – jakie usługi lub produkty oferuje on klientom? Nawet jeśli szukamy banku, w którym założyć chcemy jedynie rachunek, zwracajmy uwagę na ofertę banku w zakresie lokat, kredytów i kart bankowych. Być może kiedyś będziemy ich potrzebować, a łatwiej jest je uzyskać w banku, w którym jesteśmy już znani jako klienci.
3. Warunki prowadzenia rachunku – w tym nie tylko wysokość oprocentowania wkładów. Ważne są informacje dotyczące np. sieci placówek banku, warunków otrzymania karty bankomatowej, kart płatniczych, sieci bankomatów, z których można wypłacać pieniądze, możliwości posługiwania się czekami w placówkach innych banków lub na poczcie, dopuszczalności i oprocentowania ewentualnego debetu. Jeśli przewidujemy założenie więcej niż jednego rachunku bankowego – sprawdźmy, czy bank nie oczekuje, że całość naszych zarobków trafiać będzie do jednego banku. Jeśli często wyjeżdżamy za granicę, ważna jest oferta banku w zakresie produktów międzynarodowych (karty bankowe, euroczeki).
4. Wygoda korzystania z usług banku. Lepiej nie wybierać oddziału banku, w którym nieustannie tłoczą się klienci, ani oddziału, przed którym nie sposób znaleźć miejsca na zaparkowanie samochodu. Dziś działa już szereg banków oferujących możliwość dokonywania zleceń przez telefon, a nawet przez internet. Przed podjęciem decyzji o założeniu rachunku sprawdźmy jednak (np. pytając znajomych), jaka jest jakość reklamowanych usług.
Co pewien czas jesteśmy zaskakiwani przez bank informacją o zmianie numeru rachunku na nowy, dłuższy od poprzedniego. Zmiany te powodowane są przyczynami wewnętrznymi banków (wprowadzenie nowych systemów informatycznych) oraz decyzjami od banków niezależnymi. Obecnie trwa kolejna zmiana numeracji rachunków bankowych, dotycząca tym razem wszystkich banków (jedynie całkiem niedawno założone banki posiadają numerację rachunków zgodną z nowym standardem – np. internetowy mBank). Do 31 grudnia 2002 r. wszyscy powinniśmy zostać powiadomieni o nowym numerze rachunku, zaś do końca 2003 r. można będzie posługiwać się równolegle nowymi i starymi numerami. Nowy standard numeracji rachunków bankowych (NBP) jest łatwo rozszerzalny do standardu IBAN, który ma być używany w międzynarodowych zleceniach płatniczych w Europie. Zaletą nowego formatu są nowe cyfry kontrolne, pomagające wykryć pomyłki w nu-merze rachunku. Wpisując naszą dyspozycję do systemu informatycznego banku, operator będzie mógł łatwo wychwycić błąd w numerze rachunku. Wadą jest długość numeru – 26 cyfr.
Utylizacja i bezpieczne niszczenie dokumentów dla przedsiębiorstw. Otwieranie własnego rachunku bankowego.
Oznaczenia: bank, finanse, konto bankowe, lokata bankowa, oszczędzanie